تدريس حرفه بسيار جالبي است در عين حال پر چالش و دشوار كه امكان بروز استرس در آن زياد است . استرس آموزگار را مي توان تجربه آموزگار از احساسات منفي ناخوشايند از قبيل خشم،ناراحتي ،اضطراب، افسردگي و عصبيت ناشي از برخي جنبه هاي كاري يك آموزشگاه تعريف كرد(كرياكو و ديگران1978 به نقل از قرچه داغي) . استرس زياد در امر تدريس مي تواند نتايج ناخو شايندي به همراه داشته باشد از جمله اينكه استرس طولاني مدت درامر تدريس باعث مي شود معلم از كارش لذت نبرد در نتيجه وقت و نيروي كمتري صرف كار آموزش نمايد و از كيفيت كار كاسته شود دوم اينكه معلم وقتي استرس را تجربه ميكند روي كيفيت ارتباط با دانش آموزان كلاس تاثير منفي مي گذارد علاوه بر اينها استرس طولاني مدت
مي تواند به بيماري منجر گردد.

نشانه ها و علائم استرس در معلمان
از جمله نشانه ها و علائم استرس در معلمان مي توان به موارد زير اشاره نمود :
- غيبت كردن ، دير آمدن و ميل به ترك سريعتر مدرسه
- كاهش بهره وري در امر تدريس به ويزه براي معلماني كه در گذشته به شدت كارآ مد بوده اند.
- بكاركيري عبارات منفي عليه خود
- نشانه ها ي جسماني شامل سردرد و بروز مشكلات در صدا
- رعايت نكردن قوانين و مقررات مدرسه
- احساس از دست دادن كنترل شغلي يا زندگي شخصي

منابع استرس معلمان
از جمله سؤالات جمعي كه در باره استرس مطرح مي شود اين است كه چه عواملي توليد استرس مي كند؟ چرا و چگونه بعضي از افراد بيشتر تحت تاثير استرس قرار مي گيرند و ديگران مي توانند در برابر آن مقاومت كنند؟

ويژگيهاي شخصيتي و استرس
معلمان با" تيپ شخصيتي الف" كه اغلب كارهايشان را با حداكثر سرعت انجام مي دهند به هنگام استراحت
احساس گناه دارند، كارهايشان را به ديگري تفويض نمي كنند ،پرحرفي مي كنند و هميشه در حال شتاب هستند.اين عده در برابر استرس آسيب پذيرند نسبت به معلمان با" تيپ شخصيت ب" كه در مجموع در برخورد با مسائل زندگي نگرش و برخورد ملايم تري دارند علاوه بر اين معلماني كه منبع كنترل آنها بيروني است يعني معتقدند كه همه چيز را عوامل بيروني كنترل ميكنند و از خود آنها كاري ساخته نيست اين افراد معتقدند كه نمي توانند روي اتفاقات و امور مهم زندگيشان تاثير بگذارد و تحت تاثير اين ذهنيت وقتي با مشكل جدي روبرو مي شوند احساس ياس و در ماندگي مي كنند . بنابراين، اين عده هم در برابر استرس آسيب پذيرترند . معلمان با شخصيت روان رنجور نيز در برابر استرس آسيب پذيرند . به علت اينكه از آستانه كوتاهي براي تهديد آميز بودن اوضاع برخوردارند اين افراد اغلب انتظار بد ترين حوادث را دارند و مدام به بسياري از حوادث احتمالي و فرضي فكر مي كنند حوادثي كه ممكن است اتفاق نيفتد اين قبيل افراد اغلب ناراضي اند ، زود رنج و فاقد اعتماد به نفس هستند .
علاوه بر ويژگيهاي شخصيتي عوامل ديگري از قبيل تدريس به دانش آموزان بي انگيزه و مشكل دار ، شرايط كاري نا مناسب ، فشارهاي زماني و بار كاري ، مقابله با تغييراتي كه در شغل معلمي وجود دارد، مسؤ ليتهاي زياد ارزيابي شده مداوم از جانب ديگران (دانش آموزان، اولياء، مدير و معلمان ) نيز به عنوان منابع استرس معلمان شناسايي شده اند.

مديريت زمان
معلمان با وظائف متعددي روبرو هستند : تدريس،كارهاي اداري ،امتحانات، ملاقات با اولياء و همكاران،تصميم گيري د ر امور مدرسه و... بنابراين شما معلمان با بكاركيري مهارتهايي از وقت خود به شكل بهنري استفاده نمائيد .

- متوجه زمان باشيد
- فعاليتهايتان را اولويت بندي كنيد
- زمانتان را در محدوده هاي كوتاه مدت(روزانه)، ميان مدت (هفتگي)و بلند مدت (سالانه)برنامه ريزي نماييد .
- براي هر فعاليتي زمان مناسبي را در نظر بگيريد.-
- كارهاي ساده و جزيي را به سرعت انجام داده و آنها را از سر راه برداريد.-
- انجام بعضي از فعاليتها را به ديگران تفويض نماييد.

خود پي جويي
هر روشي كه از طريق آن فرد شاغل وضعيت يا رفتار خاصي را پيش خود بررسي كند به عنوان خود پي جويي شناخته ميشود كه به مشاهدات و ثبت رويدادها ، سابقه اي از انديشه ها و احساساها، تعداد بروز رفتار خاص يا مقياسهاي ارزيابي شدت يك رويداد به دست مي آيد ، در واقع خود پي جويي نوعي دفترچه ياد داشت روزانه محسوب مي شود كه از طريق آن فرد پيشينه ها و پيامد هاي يك رويداد را مي شناسد و متوجه ميشود كه رفتارها و احساساها هستند كه پيش و يا پس از رويداد ظاهر مي شوند . اجتناب از مواجهه و رويارويي با مسائل ، مساله مي تواند در رابطه با دانش آموزان باشد مثلا بيقراري ، خستگي يا درس نخواندن دانش آموز كه اگر شما به عنوان معلم بتوانيد در چنين موقعيتي آرامش خود را حفظ كرده و از مواجهه با چنين مسايلي خود داري نماييد ، دانش آموز مورد نظر هم آرام مي گيردو شما بهتر مي توانيد راه هاي مؤثر تري براي رفع مشكل بيابيد.

خود آرام بخشي
بعد از خستگيهاي ناشي از كاردر مدرسه سعي كنيد بدن خود را با استفاده از شيوه هاي مخصوص ريلكسيش( خود آرام بخشي) ، در حالت آرامش قرار دهيد .

مثبت انديشي
اگر بيشترين استرس شما مربوط به مدرسه است ميتوانيد به علايقي كه در بيرون از مدرسه داريد فكر كنيد و از آنها لذت ببريد

گشودگي ( OPENING UP )
مسايل و احساسات خود را با ديگران در ميان بگذاريد. وقتي سعي كنيد در باره مسايل خود با ديگران صحبت نكنيد، مقداري انرژي از شما گرفته مي شود كه اين خود باعث استرس مي شود . علاوه بر اين سعي در بازداري مسايل به وسواس فكري منجر مي شود . (پن باكر و ديگران در سال 1986) طي مطالعه اي در مورد دانشجويان از آنها خواستند كه مسايل و مشكلات خود را بنويسند يا در مورد آنها با ديگران صحبت كنند . نتايج مطالعه نشان داد كه اين تعداد از دانشجويان نسبت به گروه مقايسه در طي چند ماه بعد كمتر بيمار شدند و از سلامت جسمي و رواني بيشتري بر خور دار بودند. گري و فريمن تاكيد دارند كه صحبت كردن با همكاران تاثير قابل ملاحظه اي بر كاهش استرس در بين معلمان دارد.
افزايش تواناييها و مهارتها
اگر از شما خواسته شود از يك روش تدريس كه با آن آشنايي نداريد استفاده كنيد يا درسي را تدريس كنيد كه در باره موضوع آن علم كافي نداريد دچار استرس ميشويد . اما با شركت در گارگاه هاي آموزشي مي توانيد مهارتهاي جديدي را كسب كنيد و يا بر ميزان علم و آگاهي خود بيفزاييد و از اين طريق استرس خود را كاهش دهيد .(سيدمن و زاكر من)1992 خاطر نشان كرده ند كه اگر اين گارگاه ها ي آموزشي بتواند مهارتهاي اداره كلاس از سوي معلمان را افزايش دهند مقدار زيادي از استرس معلمان كاهش مي يابد .
در نهايت به اين نكته توجه داشته باشيد كه تنها شما هستيد كه مي توانيد به خودتان كمك كنيد . در واقع فرصت به حداقل رساندن استرس به دست خود شماست .

ارسال:علیرضا عرب