برای مقابله با رفتارهای خشن دانش آموزان خاطی و پرخاشجو با سایر هم کلاسی هایشان ، باید قاطعانه جلوی چنین رفتارهایی ایستاد و به آن ها یاد آور شدکه هیچ گونه رفتار خشونت آمیز، قلدر مآبانه و تهاجمی را سرکلاس و در مدرسه نمی توان تحمل کرد. از طرف دیگر ،نحوه ی عکس العمل آموزگاران و مربیان نسبت به چنین رفتارهایی بسیار مهم است. زیرا بچه ها به راحتی از واکنش ها و رفتارهای آنان الگو برداری می کنند و در شرایط مشابه ، همان رفتار را از خود بروز می دهند. اگر معلمان و اولیای مدرسه ، خشونت دانش آموزان را با اعمال قدرت و تشدید و سخت گیری پاسخ گویند آن ها را به خشونت بیش تر و بروز هیجانات، عواطف و رفتارهای منفی ترغیب می کنند.

تحقیر ، تمسخر، توهین ، حبس، جریمه و بدتر از همه تنبیه ، از جمله رفتارهایی هستند که موجب تحریک بچه ها برای نقض قوانین مدرسه وکلاس می شوند.

امروزه آموزگاران و مربیان تربیتی سعی می کنند، با استفاده از روش های مسالمت آمیز و آرام ، مقررات و اصول انضباطی را به دانش آموزان بیاموزند و از آن ها توقع دارند که با همین سبک و روال رفتار کنند. از آن جا که پسران در مقابل رفتارهای خشونت آمیز دیگران عکس العمل های تند تری از خود نشان می دهند، لازم است که معلمان ومدرسان مدرسه های پسرانه بکوشند، تمایلات پرخاشجویانه ی آن ها را شناسایی کنند و مانع از ایجاد شرایطی شوند که به رفتار های خشن و تند در آن ها منجر می شود. برای مثال ، مربیان تربیت بدنی و ورزش مدرسه می توانند ، به عنوان امکانی برای تخلیه ی هیجانی پسران، توجه بیش تری به ساعات ورزش و میزان تحرک بدنی آن ها داشته باشند.

یکی از روش هایی که می تواند مانع از بروز رفتارها و اعمال خشونت آمیز بین آموزگاران و دانش آموزان شود، آن است که هر آموزگاری برای کنترل قوانین و مقررات کلاس، شیوه برگزاری امتحانات، گردش های علمی ، زیبا سازی کلاس و مدرسه ، و ... از شاگردان نظر خواهی کند. با استفاده از این روش ، دانش آموزان می توانند با شیوه ی ابراز وجود منطقی و بیان مسالمت جویانه ی خواسته هایشان آشنا شوند و سعی کنند با نوشتن نظرات خود ، روش حل اختلاف و تعارضات گوناگون را که باعث ایجاد نظم و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می شود ، تمرین کنند.آموزگاران ، مربیان و مدیران مدرسه با این گونه رفتار ها که حقوق دانش آموزان را به آن ها یاد آور می شوند ، می توانند بهداشت روانی مدرسه را تضمین کنند.

متأسفانه در مواردی ، اولیای مدرسه به خاطر نا آگاهی از روش های سازنده تربیتی ، مهارت های حل مسأله ، آرام سازی کودکان و عدم اطلاع از مراحل رشد روانی – اجتماعی نوجوانان ، به ویژه در دوران بلوغ که خود زمینه ی موثری برای اختلافات شدید محسوب می شود ، خود به عامل عمده ای برای بروز عصبانیت ها و رفتار های پرخاشجویانه در بچه ها تبدیل می شوند. برای رویارویی با رفتارهای خشن دانش آموزان خاطی و پرخاشجو می توان از این روش ها استفاده کرد:

 

1- نسبت به هرگونه رفتار خشونت آمیز در کلاس دقیق و هوشیار باشید.  

زمانی که شما به عنوان معلم کلاس ، شاهد شروع دعوا و خشونت بین دو نفر از دانش آموزان کلاس خود هستید، بهتر است ابتدا با ایجاد صدایی بلند( مثلاً دست زدن ) مانع از ادامه مشاجره بین آن دو شوید. چنان چه این عکس العمل موثر واقع نشد، می توانید با گفتن جمله ای ، نظر آن ها را به خود جلب کنید. اگر باز هم آن ها دست از مشاجره و خشونت بر نداشتند ، و شما هم نتوانستید به هر طریقی مانع رفتار آن ها شوید، می توانید یکی از آن دو را به دفتر مدرسه بفرستید و از مدیر و معاون مدرسه کمک بگیرید. اگر گروهی از دانش آموزان دور آن ها جمع شده بودند ، بهتر است با دست زدن و جلب توجه کردن آن ها را متفرق کنید.

بعد از این که دعوا و کشمکش به پایان رسید، آن گاه می توانید با آن دو صحبت کنید و شیوه درست حل اختلاف را به آن ها یاد دهید.( البته فرستادن یک یادداشت برای والدین این دو دانش آموز لازم وضروری است. )

در نظر داشته باشید در بیش تر موارد، عامل عصبانیت بین کودکان دوره های آمادگی وابتدایی ، احساس ناکامی و نرسیدن به خواسته ها و نیازهای درونی شان است و سعی می کنند با عکس العمل های فیزیکی (مثل : هل دادن ، کشیدن ، زدن ، و... )خشم خود را بیرون بریزند. هر چه کودکان بزرگ تر می شوند ، درصد توسل آن ها به خشونت های فیزیکی کم می شود و در عوض برای رفع ناکامی ، به پرخاشگری های لفظی (مثل: دادزدن، ناسزا گفتن ، ادا در آوردن و ... ) متوسل می شوند.

شاید بهترین روش مقابله با خشونت های کلاسی محروم کردن ملایم دانش آموزان خاطی از بودن با سایر بچه هاست.

این گونه محرومیت ها سه نکته مثبت در بر دارد.

اول ، رفتار آسیب زا سریعاً متوقف می شود.

دوم ، توجه دانش آموز به رفتار اشتباهش  جلب می شود.

سوم ، آرامش به کلاس بر می گردد و تأثیر رفتار نا مناسب دانش آموز خاطی بر دیگر دانش آموزان کاهش می یابد.

 

2- پاسخ دانش آموز پرخاشگر را با آرامش و ملایمت، ولی قاطع و جدی بدهید.

هرگاه دانش آموزی در کلاس شروع به اذیت ، بی نظمی و یا پرخاشگری کرد ، برای مقابله با خشونت های او باید مودبانه و با رعایت ادب و نزاکت و درعین حال قاطع با او صحبت کنید. زمانی که پاسخ چنین دانش آموزانی را می دهید، نسبت به پاسخ های کلامی و غیر کلامی خود دقت داشته باشید. اگرهنوز در حال داد و فریاد، و سر وصدا راه انداختن است ، آرام و ساکت باشید. از او بخواهید که علت ناراحتی خود را برای شما توضیح دهد. در این هنگام توجه داشته باشید که دست ها و انگشتانتان را به حالت تهدید نگه نداشته باشید، و یا حتی حرکت و حالت بدنی خاصی که موجب تشدید خشونت او می شود و مجدداً جلوی شما از خود مقاومت نشان می دهد ، نداشته باشید.

3- با دادن یک وقفه و استراحت کوتاه ، آرامش را به کلاس برگردانید.

در مواردی که تشخیص می دهید دانش آموزانی که رفتارهای پرخاشگرانه دارند، بهتر است برای مدتی از سایر دانش آموزان کلاس دور نگه داشته شوند ، با کمک معاون ، مشاور و یا مدیر مدرسه این کار را انجام دهید.گاهی فرستادن دانش آموز به دفتر مدرسه و یا بیرون از کلاس، چنان تأثیر عمیقی بر او می گذارد که مانع از خشونت های آتی او می شود.

 در کلاس درس و درکار معلمی گاهی معلم مجبور می شود که دانش آموزی را به دلیل مشکلات انضباطی از کلاس اخراج کند .اخراج دانش آموز به قصد کاهش رفتارنامطلوب انجام می پذیرد .

 حال اگر راهی جز اخراج از کلاس باقی نمانده و قصدتان بهبود رفتار است نکات ذیل کمک بسیار خوبی برای بهبود می باشد 

 .اگر خواستيد از شيوه «  اخراج از كلاس » استفاده كنيد به نكات ذيل توجه داشته باشيد:   

در هنگام اخراج خونسرد و قاطع باشيد .

- بعد از اخراج با او صحبت كرده و زمينه را براي انتخاب رفتارهاي بهتر فراهم كنيد.

- در انجام اخراج بسيار با دقت و با احتياط عمل كنيد.

در اين زمينه لازم است شما معلمان و مسئولين مدرسه قبل از اين كه دانش‌آموزي را اخراج كنيد به پرسش‌هاي زير پاسخ دهيد و به توافق برسيد.پس بهتر است در یکی از اولین جلسات شروع سال تحصیلی در شورای اموزگاران این مساله را به بحث بگذارید.

1- چه نوع رفتارهايي اخراج دانش‌آموز از كلاس را ضروري مي‌كند؟

آن ها را ليست كنيد.

2- به هنگام اخراج از چه نوع جمله‌ها و عبارت‌هايي بايد استفاده شود؟

3- چه طور بايد دانش‌آموز را از كلاس بيرون كنيد؟

4- اگر دانش‌آموزي از كلاس بيرون نرفت چه بايد بكنيد و از چه كسي مي‌توانيد كمك بگيريد؟

5- دانش‌آموز پس از اخراج به كجا برود و در آنجا چه بايد بكند؟

6- نقش كسي كه او را پس از اخراج تحويل مي‌گيرد چيست؟

7- اگر مجبور باشيد دانش‌آموز را مرتب از كلاس بيرون كنيد چه بايد كرد؟

پس از حل و فصل موضوع و آمدن مجدد دانش‌آموز به كلاس نشان دهيد كه از او دلخوري نداريد و ارتباط عادي خود را با او از سر بگيريد.

4- بعد از آرام شدن دانش آموز خاطی، با او صحبت کنید.

از آن جا که ممکن است تصور کند ، قصد دارید واکنش تنبیهی و سرزنش آمیزی نسبت به او نشان دهید، مسلماً خیلی تعجب خواهد کرد اگر با رفتار ملایم و حمایت آمیز شما رو به رو شود. صحبت کردن با صدایی آرام وملایم، این پیام را برای او در بر دارد که او را درک کرده اید و فهمیده اید که از موضوعی ناراحت و پریشان بوده است. به او یاد بدهید که اگر سعی کند برای حل مشکلش از کلمات و عباراتی که احساس و ناراحتی او را نشان می دهند، استفاده کند، خیلی بهتر است، تا این که از زور دست و بازوی خود کمک بگیرد.

5- دانش آموز را برای عذر خواهی از دوستانش آزاد بگذارید.

هیچ گاه به زور از دانش آموز خاطی و پرخاشگر نخواهید که بابت رفتار نا شایستش از سایرین عذر خواهی کند، چون همین امر ممکن است موجب خشم مجدد او شود و در شرایط دیگری که شما حضور ندارید، سایر دانش آموزان را اذیت کند و بزند. اگر خود او تمایل داشت که از دوست و یا دوستانش معذرت بخواهد، از این کار او استقبال کنید و اجازه دهید این کار را بکند. چون موجب دلجویی از او و مانع اختلافات آینده آن ها می شود.

6- درباره کشمکش و مشاجره ی بین دانش آموزان، از آن ها نظرخواهی کنید.

معمولاً بعد از یک نزاع و خشونت بین دو دانش آموز، کلاس آرام می شود. در چنین شرایطی شما به عنوان معلم کلاس می توانید از بچه ها بخواهید که نظرشان را درباره ی علت اصلی دعوا بنویسند و هم چنین بنویسند،چگونه می توان از بروز چنین صحنه هایی در آینده جلوگیری کرد.

اگر رابطه ی اجتماعی بین شاگرد، معلم ، معاون و مدیر مدرسه خراب شود، چیزی به جز افت تحصیلی ، فرار از مدرسه، پناه بردن به بزهکاری ها، آسیب های اجتماعی ( مثل : سیگار کشیدن، استعمال مواد مخدر و ... ) و بیماری های روانی ( مثل : افسردگی ، اضطراب ، رفتارهای تهاجمی و ... ) نصیب مدرسه، پدر و مادرها و دست آخر اجتماع نخواهد شد. علاوه بر این ، بسیاری از دانش آموزان ارزش ها، معیار های اخلاقی و رفتارهای پسندیده اجتماعی را از محیط مدرسه و مربیانشان یاد می گیرند. پس بهتر است اولیای مدرسه در صدد آموزش صحیح این مهارت های اخلاقی – اجتماعی به دانش آموزان باشند ، تا زمانی که آن ها رسماً وارد جامعه می شوند، این ارزش ها و دیدگاه های ارزنده را با خود به همراه ببرند و سایر افراد جامعه را نیز با الگوهای رفتارهای اجتماعی آشنا سازند و از این طریق فرهنگ جامعه را ارتقا دهند.